Her hosting sağlayıcısı neredeyse "%99,9 uptime garantisi" veriyor. Kulağa etkileyici geliyor ama bu rakamın pratikte ne anlama geldiğini, ince yazıda nelerin gizlendiğini ve bir kesinti yaşandığında gerçekte ne olduğunu çok az kişi biliyor. Hosting sözleşmesi imzalamadan önce bu sayıları anlamak, ileride yaşanabilecek hayal kırıklıklarını önlüyor.
Uptime, bir sunucunun veya web sitesinin erişilebilir ve çalışır durumda geçirdiği sürenin toplam zamana oranıdır. Yüzde olarak ifade edilir ve genellikle aylık veya yıllık bazda hesaplanır. Bunun karşıtı downtime — sitenizin erişilemez olduğu süredir.
Yüzde doksan dokuzu teoride mükemmel gibi görünür. Peki pratikte ne kadar kesinti anlamına geliyor?
Yüzde 99 uptime yıllık 87 saat 36 dakika kesinti demek. Ayda yaklaşık 7,3 saat. E-ticaret sitesi işletiyorsanız bu rakam son derece yüksek.
Yüzde 99,9 uptime yıllık 8 saat 45 dakika kesintiye karşılık geliyor. Ayda yaklaşık 43 dakika. Çoğu küçük ve orta ölçekli site için kabul edilebilir bir eşik.
Yüzde 99,99 uptime yıllık yalnızca 52 dakika kesinti anlamına gelir. Bu seviye kurumsal altyapılar ve yoğun e-ticaret platformları için hedeflenen standarttır.
Yüzde 99,999 — "beş dokuz" olarak bilinen bu seviye — yıllık yalnızca 5 dakika 15 saniye kesintiye izin verir. Kritik finans ve sağlık altyapıları için gerekli; ancak elde edilmesi çok daha maliyetli.
SLA (Service Level Agreement — Hizmet Seviyesi Anlaşması), hosting sağlayıcısının size karşı taahhütlerini ve bu taahhütlerin ihlali halinde ne olacağını belirten sözleşme belgesidir. Uptime garantisi bu belgenin en görünür kısmı olmakla birlikte asıl önemli detaylar genellikle ince yazıda saklı.
SLA okurken şu soruları sorun:
Sağlayıcınızın söylemine güvenmek yerine bağımsız izleme araçları kullanmak çok daha güvenilir bir tablo ortaya koyar.
UptimeRobot, ücretsiz planında 5 dakikalık aralıklarla sitenizi kontrol eder ve kesinti anında e-posta veya SMS ile bildirim gönderir. Aylık raporu indirerek gerçek uptime oranınızı görebilirsiniz.
Freshping ve Better Uptime daha gelişmiş özellikler sunuyor: çoklu lokasyondan kontrol, olay yönetimi ve durum sayfası oluşturma bunlar arasında.
Bu araçları kullanarak hem sitenizin gerçek performansını hem de sağlayıcınızın SLA taahhüdüne ne kadar uyduğunu nesnel biçimde takip edebilirsiniz.
Sitenizin erişilemez olduğunu fark ettiğinizde paniklemek yerine şu adımları izleyin: önce farklı bir ağdan (mobil veri gibi) erişimi test edin — sorun yerel ağınızda olabilir. Sağlayıcınızın durum sayfasını kontrol edin, çoğu profesyonel hosting şirketi bu tür sayfaları güncel tutar. Destek birimiyle iletişime geçin ve kesintinin başlangıç saatini not edin — SLA tazminatı talep edecekseniz bu bilgi gerekli olacak. Kesinti sona erdikten sonra sağlayıcıdan olay raporu isteyin; neyin neden yaşandığını ve tekrarını önlemek için ne yapıldığını öğrenin.
Teorik olarak değil. Her sistem zaman zaman bakım gerektirir, donanım arızalanabilir, altyapı güncellemeleri yapılır. Yüzde 100 uptime vaat eden sağlayıcılar bu taahhüdü genellikle ince yazıyla o kadar çok istisnaya bağlar ki pratikte anlamsız hale gelir. Güvenilir bir sağlayıcı gerçekçi bir uptime garantisi verir, tazminat politikasını açık yazar ve geçmiş performans verilerini şeffaf biçimde paylaşır.
